Małopolska pełna znaków - 28. edycja Dni Dziedzictwa

Co roku, w dwa majowe weekendy, Małopolski Instytut Kultury w Krakowie zaprasza na Małopolskie Dni Dziedzictwa Kulturowego - prawdziwe święto zabytków. 16 i 17 oraz 23 i 24 maja wejdziecie do kościołów, dworów, pałaców i fabryk, zasłuchacie się w opowieści, zwiedzicie miejsca na co dzień niedostępne – i odkryjecie bogactwo kulturowe regionu.

Znaki i symbole odnajdujemy wszędzie: na ścianach budynków, w księgach, na starych szyldach i pieczęciach – namalowane, wyrzeźbione, zapisane, odbite… Toznak będzie motywem przewodnim tegorocznej edycji Dni Dziedzictwa. Podczas dwóch weekendów przyjrzymy się jego obecności w zabytkach, dziełach sztuki i przestrzeni publicznej. W tym roku zapraszamy do Krakowa (Pałac Spiski, Dworek Beaty Matejkówny-Kirchmayerowej w Krakowie-Dębnikach), a także do Nowego Targu, Szaflar i Rzepiennika Biskupiego.

Pierwszy weekend: 16-17 maja. 600 lat historii i rzemiosła w Nowym Targu i Szaflarach

Muzeum drukarstwa

W pierwszy weekend Dni Dziedzictwa (16–17 maja) zapraszamy na Podhale – do regionu, w którym od stuleci tradycja spotyka się z nowoczesnością, tworząc przestrzeń pełną kontrastów. Naszym celem jest jego stolica – Nowy Targ. Świętujące 600-lecie lokacji miasto dynamicznie rozwinęło się na przełomie XIX i XX wieku, m.in. za sprawą kolei. Niewielu jednak wie, że właśnie wtedy przeniósł się tu z Krakowa Ignacy Borek, przywożąc ze sobą niezwykłą towarzyszkę – maszynę typograficzną. To ona do dziś stanowi bijące serce Muzeum Drukarstwa w Nowym Targu i opowiada historię rozwoju lokalnego drukarstwa.

Podczas majowego weekendu mistrzowie sztuki drukarskiej, introligatorzy i zecerzy odsłonią kulisy dawnego rzemiosła podczas pokazów i spotkań. W muzeum zaprezentowana zostanie wyjątkowa wystawa czasowa „Życie jest snem – litografie Salvadora Dalego”. Będziemy także poszukiwać znaków poza murami muzeum – podczas spacerów po mieście oraz w ramach fabularnej gry terenowej.

Zaledwie kilka kilometrów od Nowego Targu leżą Szaflary – miejsce, w którym znajduje się wyjątkowy symbol dziedzictwa wsi: chałupa powszechnie znana jako Chałupa Anny Doruli. Wspólnie przekroczymy próg tej na co dzień zamkniętej dla zwiedzających drewnianej chaty – niegdyś naturalnego elementu podhalańskiego krajobrazu, dziś już prawdziwego unikatu. To przestrzeń, która przyciąga autentycznością – tożsamością, rzemiosłem, zdobnictwem i bogactwem symboli regionu. A także niezwykłym, zagadkowym malowidłem, zaskakującym zarówno formatem, jak i treścią…

Drugi weekend: 23-24 maja. Między historią a krajobrazem - Rzepiennik Biskupi

dwor w rzepienniku

Podczas drugiego weekendu Dni Dziedzictwa (23–24 maja) zapraszamy do wschodniej części województwa małopolskiego – na malownicze Pogórze Ciężkowickie, a konkretnie do Rzepiennika Biskupiego. Początki tej wsi sięgają XIV wieku, kiedy stanowiła własność biskupów krakowskich. W średniowieczu prowadziła tędy droga, do dziś nazywana Królewską, którą polscy władcy podążali z Krakowa do pobliskiego Biecza – wówczas jednego z najważniejszych miast kraju.

Świadkiem wielowiekowych dziejów Rzepiennika jest późnogotycki Kościół św. Jana Chrzciciela z początku XVI wieku, należący do małopolskiego Szlaku Architektury Drewnianej. Ze wzgórza, na którym się znajduje, rozciąga się malowniczy widok na okolicę, a według podań właśnie tutaj miała niegdyś stać pogańska świątynia.

Z końca XVI wieku pochodzi również rzepiennicki dwór – dawna siedziba rodów Szołayskich i Więckowskich. Wielokrotnie przebudowywany, przez lata pełnił funkcję ważnego ośrodka życia politycznego i kulturalnego. Dziś znajduje się w rękach nowych właścicieli, którzy stopniowo przywracają mu dawny blask. Dni Dziedzictwa to wyjątkowa okazja, by zobaczyć efekty ich pracy.

Trzecim zabytkiem udostępnionym podczas wydarzenia będzie Kościół parafialny pod wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny. Wzniesiony w połowie XIX wieku na szczycie wzgórza, dominuje nad okolicą swoją neogotycką, ceglaną bryłą. Największe wrażenie robi jednak jego wnętrze – zdobione polichromiami autorstwa Jana Bulasa. Zwiedzaniu świątyni towarzyszyć będzie koncert muzyki chóralnej młodopolskich kompozytorów.

Kraków - miasto wielu znaków

palac spiski

Choć tegoroczna edycja obfituje w wyjątkowe miejsca Małopolski, jak co roku każdego tygodnia nie zabraknie również krakowskich odkryć. W pierwszy weekend Dni Dziedzictwa (16–17 maja) zapraszamy na Dębniki – tuż za Most Dębnicki, wzdłuż ulicy Konopnickiej. To właśnie tutaj znajduje się Dworek Beaty Matejkówny-Kirchmayerowej – dziś siedziba główna Biblioteki Kraków. Willa powstała z inicjatywy Beaty Kirchmayerowej, córki Jana Matejki, na terenie sąsiadującym z fabryką wyrobów ceramicznych. Na przestrzeni lat dworek przechodził w ręce lokalnych rodzin, a po 1939 roku został przejęty przez Niemców.

Podczas Dni Dziedzictwa będzie można zwiedzić nie tylko sam budynek, lecz także fragment dawnego terenu przemysłowego – najpierw związanego z zakładami ceramicznymi, a od 1920 roku z fabryką samochodów. Dziś działa tu Miejskie Przedsiębiorstwo Oczyszczania. Zapraszamy na oprowadzania po tym miejscu oraz po starych Dębnikach. W programie znalazły się również warsztaty wielokulturowe, zajęcia dla dzieci i detektywistyczne spacery.

W drugi weekend (23–24 maja) przeniesiemy się do serca Krakowa – do Pałacu Spiskiego. To miejsce o niezwykle bogatej historii – łatwiej byłoby powiedzieć, czego w nim nie było, niż wymienić wszystkie osoby i instytucje z nim związane. Ta okazała kamienica przy Rynku przez wieki należała do różnych rodów i pełniła rozmaite funkcje.

Podczas zwiedzania przyjrzymy się bliżej także Oficynie Schedlów – dawnej drukarni prowadzonej przez Krzysztofa Schedla. W programie znalazły się pokazy tradycyjnego drukowania na papierze czerpanym oraz prezentacje procesu powstawania odbitek. Odwiedzimy również sąsiadujący z Pałacem Spiskim Pałac Krzysztofory, z którym łączy go wspólna historia. Tam zaprosimy do poszukiwania znaków, a całość uzupełnią rodzinne warsztaty poświęcone krakowskim legendom.

To tylko część atrakcji – podczas Dni Dziedzictwa po raz kolejny poszukamy mniej oczywistego fascynującego oblicza miasta. Będą znaki.